Bối cảnh nền điện ảnh Việt Nam đang mở ra với đầy cơ hội. Liên hoan phim Cannes lần thứ 76 hồi tháng 5, 2023 vừa qua chứng kiến sự kiện trọng đại khi Bên Trong Vỏ Kén Vàng (Tên tiếng Pháp: L’Arbre aux Papillons d’Or), bộ phim đầu tay của đạo diễn Phạm Thiên Ân, giành giải Camera d’Or danh giá. Bộ phim điện ảnh với thời lượng 3 tiếng tuyệt vời đã đưa khán giả đắm chìm trong khung cảnh mê hoặc của Việt Nam xa xôi qua những thước phim nối tiếp, không thể phủ nhận rằng những tín hiệu tích cực của thời đại mới đã đến.

Trước đó, không chịu thua kém, Liên hoan phim ba châu lục 2022 tại Nantes đã vinh danh tác phẩm “Tro Tàn Rực Rỡ” của nhà làm phim dày dạn kinh nghiệm Bùi Thạc Chuyên, với giải thưởng Montgolfier d’Or đầy tự hào. Bộ phim tiếp tục là minh chứng cho nội lực tăng dần của điện ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.

Ngay cả những bộ phim đầu tiên ít được biết đến cũng đang để lại tác động sâu sắc. “Vị” của đạo diễn Lê Bảo đã thu hút sự chú ý tại Liên hoan phim Berlin năm 2021, giành giải đặc biệt của ban giám khảo trong phần Gặp gỡ. Câu chuyện táo bạo khám phá cuộc đời của một cầu thủ bóng đá châu Phi, bị trục xuất khỏi đội tuyển, người thấy mình bị cuốn vào cuộc sống của bốn phụ nữ trung niên sống trong một khu ổ chuột ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, không giống như hai bộ phim đầu tiên, “Vị” không cấp phép phát hành tại Việt Nam. Tuy nhiên, những thành tựu điện ảnh đáng chú ý này thường là kết quả của sự hợp tác và đồng tài trợ từ các quỹ khu vực, chẳng hạn như Ủy ban Điện ảnh Singapore và Purin Pictures, một quỹ tư nhân của Thái Lan chuyên thúc đẩy nền điện ảnh độc lập ở Đông Nam Á. Ngoài ra, các quỹ hỗ trợ và thúc đẩy ngành công nghiệp điện ảnh – văn hóa tại các quốc gia đang phát triển của Pháp, chẳng hạn như Aide aux Cinémas du Monde và quỹ Normandie Images, cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ những nỗ lực này.

Sự sôi động và sáng tạo này không thể tách rời với hiện tượng chưa từng có khác: cơn sốt phim thương mại. “Trong mười năm tới, hoặc thậm chí sớm hơn, bởi người trẻ Việt Nam đang học hỏi nhanh hơn bao giờ hết, điện ảnh Việt Nam sẽ đạt đến mức độ của điện ảnh Hàn Quốc,” ông Hoàng Quân, giám đốc nhà sản xuất – CEO đơn vị sản xuất – truyền thông phim ảnh ProductionQ (TP. HCM, Việt Nam), chia sẻ hồi tháng 4/2023 ngay trên trường quay bộ phim kinh dị mới sản xuất cùng đạo diễn Trần Hữu Tấn – người từng hợp tác cùng anh ở ba tác phẩm trước đó. NSX Hoàng Quân đang chứng kiến một tương lai tươi sáng cho điện ảnh Việt Nam.

Thật vậy, sự hội tụ của tài năng nghệ thuật và thành công thương mại đã vẽ nên một bức tranh phấn khởi cho các nhà làm phim Việt Nam. Khi những câu chuyện của họ tiếp tục thu hút khán giả trên toàn thế giới, còn thế giới háo hức chờ đợi chương tiếp theo hành trình điện ảnh Việt Nam để lại dấu ấn nơi tương lai.

Theo đuổi giá trị văn hoá đặc trưng Việt Nam

(Tại Hà Giang, Việt Nam) Đoàn làm phim dũng cảm, đến từ Thành phố Hồ Chí Minh và bắt đầu cuộc hành trình di chuyển cả ngày dài bằng máy bay, xe khách và xe buýt, họ dựng lều trại ở một ngôi làng hẻo lánh nép mình giữa đồi núi trùng điệp tỉnh Hà Giang, miền Bắc Việt Nam – một vùng đất chỉ có thể di chuyển bằng xe máy.

Trang phục trong phim lấy cảm hứng từ các dân tộc thiểu số bản địa mà không tái hiện chúng – nhằm tránh bị chỉ trích và so sánh. Đồng thời, đội ngũ sản xuất cũng có kế hoạch điều chỉnh nội dung phim cho phù hợp với quy định kiểm duyệt với cơ quan kiểm duyệt. Cùng một ekip làm phim, nhưng với hai dàn diễn viên khác nhau, đội ngũ thực hiện một series 12 tập phim trình chiếu trực tuyến và một bộ phim điện ảnh dự kiến dài 100 phút dự kiến ra rạp.

Trước đó, sự cống hiến của họ trong việc bảo tồn văn hóa bản địa đã đơm trái ngọt vào năm 2022 khi dự án phim thương mại trước đó của họ là “Chuyện Ma Gần Nhà” (tên tiếng Anh: Vietnamese Horror Story) khám phá những truyền thuyết đô thị của Sài Gòn từ những năm 1950 và được nhớ đến như một tựa phim kinh dị được xem nhiều nhất điện ảnh Việt. NSX Hoàng Quân, nhà sản xuất có tầm nhìn đã bày tỏ tâm huyết của mình trong việc sản xuất những bộ phim thể hiện nét văn hoá bản địa đầy phong phú. Thành công vang dội của “Chuyện Ma Gần Nhà” đã thu hút sự chú ý của gã khổng lồ phát trực tuyến toàn cầu Netflix, công ty đã mua bản quyền phát sóng bộ phim ở 18 quốc gia. Hơn nữa, thành công của dự án đã thuyết phục K+, công ty con của Canal+ tại Việt Nam rót vốn đầu tư sản xuất cho loạt phim Original mới nhất của họ.

Jérémy Segay, tùy viên nghe nhìn đáng kính tại Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội, đã nhận xét: “Đó là một nền điện ảnh đang phát triển, với nguồn lực ngày càng tăng, vì Việt Nam hiện tự hào có một thị trường nội địa mạnh mẽ. Doanh thu phòng vé nửa đầu năm 2023 đã vượt qua mức trước đại dịch của năm 2019 cho thấy sự hồi sinh đáng chú ý. Đáng chú ý nhất, các tác phẩm Việt Nam hiện chiếm hơn một nửa doanh thu chiếu rạp, một minh chứng cho thành tích vượt trội của điện ảnh quốc gia trước sự cạnh tranh của các bom tấn Hàn Quốc và Hollywood. Viên ngọc quý của phòng vé năm 2023 là bộ phim hài Việt Nam Nhà Không Đàn Ông, miêu tả sâu sắc về xung đột thế hệ trong một gia đình mẫu hệ ở Thành phố Hồ Chí Minh, khiến khán giả thích thú với con số kỷ lục 5,5 triệu người xem.

Khi cuộc tìm kiếm tính chân thực tiếp tục nâng điện ảnh Việt Nam lên một tầm cao mới, khán giả trong và ngoài nước háo hức mong đợi những chương tiếp theo của câu chuyện hấp dẫn này, tôn vinh tinh thần và bản chất văn hóa của Việt Nam trên sân khấu lớn của điện ảnh toàn cầu.

“Điện ảnh Việt ảnh hưởng từ Hàn Quốc rất nhiều”

Điện ảnh Việt Nam đã trải qua một hành trình dài đầy biến chuyển từ sau năm 1975, thời đại thống trị của các bộ phim tuyên truyền đen trắng sản xuất bởi nhóm hãng phim nhà nước. Thời bấy giờ, các rạp chiếu phim thương mại sầm uất của miền Nam do Hoa Kỳ đầu tư trước đó phải đóng cửa. Đến giai đoạn kinh tế mở cửa năm 1986, rạp chiếu phim tư nhân dần nở rộ ở Thành phố Hồ Chí Minh một phần nhờ các Việt kiều về nước.

Tính đến năm 2010, cả nước Việt Nam có 90 phòng chiếu, con số này hiện đã tăng theo cấp số nhân và đạt mốc 1.100. Sang đến năm 2010, sự nhập cuộc của những gã khổng lồ tới từ Hàn Quốc đã tạo ra tác động đáng kể, giúp chuỗi rạp chiếu phim CGV được xây dựng, theo sau là Lotte. Ngoài ra, từ năm 2017, một công ty con của CGV Việt Nam đã hợp tác với một nhà sản xuất địa phương để thành lập CJ HK Entertainment, đơn vị mang lại thành công của bộ phim Tết “House of No Man” (Nhà Bà Nữ) năm 2023.

Chuyên gia điện ảnh nổi tiếng châu Á – Jérémy Segay – nhấn mạnh: “Điện ảnh Việt Nam mang ảnh hưởng sâu sắc của Hàn Quốc. Các nhà đầu tư Hàn Quốc không chỉ xây dựng các rạp chiếu phim mà còn mang đến những quy trình quản lý và chiêu thức tiếp thị thiết yếu cho ngành. Những thành công lớn ban đầu thường là những bộ phim remake từ Hàn Quốc, thể hiện ảnh hưởng sâu rộng của điện ảnh Hàn Quốc đối với điện ảnh Việt Nam. Hơn nữa, Việt Nam còn được biết đến với cương vị nhà gia công sản xuất phim loạt phim hoạt hình và kỹ xảo điện ảnh (VFX) đặc biệt cho Hàn Quốc lẫn nhiều quốc gia khác”.

Vào tháng 5, báo chí Việt Nam lại ăn mừng giòn già khi một giải thưởng Cannes nữa dành cho Đạo diễn xuất sắc nhất được trao về tay Trần Anh Hùng, một nhà làm phim gốc Việt, với phim “The Passion of Dodin Bouffant”. Trần Anh Hùng trước đó đã nhận giải Camera d’Or năm 1993 cho “Mùi đu đủ xanh”, bộ phim truyện nói tiếng Việt đầu tiên được hoan nghênh tại một liên hoan phim lớn. Tác phẩm tiếp sau đó của anh, “Xích lô”, được quay trên đường phố Thành phố Hồ Chí Minh nhưng chưa bao giờ được chiếu ở Việt Nam, đã được trao giải Sư tử vàng ở Venice năm 1995. Ngoài ra, Trần Anh Hùng hiện đã sẵn sàng trở lại nguồn cội Việt của anh ấy, khi dành cả mùa hè trở về nơi đất mẹ để dẫn dắt một chuỗi lớp học điện ảnh và rục rịch bắt tay vào một dự án phim mới.

Hiện tại, điện ảnh Việt Nam tiếp tục phát triển và đơm hoa kết trái đầy thịnh vượng, với sự tham gia của Hàn Quốc như một nguồn động lực đầy ảnh hưởng đến sự phát triển và thành công của ngành.

Đặc phái viên Brice Pedroletti (Hà Giang, Việt Nam)

Đăng lại từ ĐÂY